OJQ CASA bën thirrje për përjashtime të përkohshme për kategori personash që mund të preken veçanërisht nga zbatimi i Ligjit për të Huajt dhe Ligjit për Automjetet, me qëllim mbrojtjen e të drejtave themelore
11 mars 2026 – Duke theksuar se shtyrja e zbatimit të plotë të ligjit mbetet zgjidhja më e mirë, OJQ CASA ka bërë gjithashtu një apel drejtuar komunitetit ndërkombëtar dhe institucioneve kompetente, duke kërkuar përjashtimin e përkohshëm të kategorive të caktuara të personave nga zbatimi i plotë i Ligjit për të Huajt dhe Ligjit për Automjetet, zbatimi i të cilëve pritet të fillojë më 15 mars 2026.
Apeli bazohet në një analizë juridike dhe të politikave publike të realizuar nga OJQ CASA në bashkëpunim me ekspertë juridikë të pavarur, e cila vlerëson ndikimet e mundshme të zbatimit të plotë të këtyre ligjeve mbi anëtarët e komunitetit serb dhe komuniteteve të tjera joshumicë në Kosovë. Organizata paralajmëron se zbatimi i menjëhershëm dhe strikt mund të krijojë pasiguri serioze juridike, rreziqe për të drejtat e njeriut dhe ndërprerje të mëdha në jetën e përditshme, veçanërisht për ata që kanë jetuar dhe punuar në Kosovë për shumë vite pa dokumente të lëshuara nga Kosova. CASA gjithashtu thekson se këto kufizime mund të kenë pasoja më të gjera shoqërore, përfshirë ndërprerje të mundshme në shërbimet shëndetësore dhe arsimore brenda komunitetit serb.
Sipas analizës së OJQ CASA, lind një çështje juridike lidhur me tolerancën administrative shumëvjeçare nga autoritetet e Kosovës ndaj hyrjes, qëndrimit, punësimit dhe përdorimit të automjeteve nga persona që posedojnë dokumente të lëshuara nga Serbia. Për më shumë se një dekadë, shumë individë kanë jetuar dhe punuar hapur në Kosovë, përfshirë në sektorët e shëndetësisë, arsimit dhe shërbimeve të tjera publike, pa u përballur me sanksione administrative. Standardet ndërkombëtare juridike dhe jurisprudenca e Gjykatës Evropiane për të Drejtat e Njeriut tregojnë se autoritetet nuk mund të shpërfillin qëndrimin afatgjatë de facto të individëve kur ai ka qenë i njohur, i toleruar ose i pranuar në mënyrë efektive. Parimet kryesore juridike përfshijnë ndalimin e formalizmit të tepruar, sigurinë juridike dhe pritshmëritë legjitime, të cilat mbrojnë individët që janë mbështetur në praktika administrative të qëndrueshme.
Bazuar në vëzhgimet në terren dhe informacionin e ofruar nga individët e prekur, OJQ CASA ka identifikuar disa kategori personash që mund të preken veçanërisht, duke përfshirë individë me status civil të pazgjidhur ose me qëndrim afatgjatë në Kosovë pa dokumente të lëshuara nga Kosova, persona të martuar me mbajtës të letërnjoftimeve të Kosovës, individë që janë në procedura verifikimi të statusit civil, profesionistë shëndetësorë, profesorë dhe punonjës në shërbime publike, studentë, persona të zhvendosur brenda vendit, të kthyer dhe raste të tjera komplekse që kërkojnë qasje në procedurat për rregullimin e statusit, si dhe individë që për një kohë të gjatë janë mbështetur në tolerancën administrative lidhur me përdorimin e automjeteve të regjistruara me dokumentacion serb.
OJQ CASA thekson se shumë nga sfidat e identifikuara janë të lidhura ngushtë me zgjidhjet që parashikohen në kuadër të Dialogut të Brukselit të ndërmjetësuar nga BE-ja dhe se ato duhet të trajtohen brenda këtij kuadri. Ndërkohë, organizata propozon masa praktike të përkohshme, përfshirë përjashtimin e përkohshëm të individëve të prekur nga zbatimi i plotë i ligjeve, krijimin e një regjimi juridik tranzitor, ofrimin e procedurave administrative të qasshme dhe të certifikatave të përkohshme, sigurimin e disponueshmërisë lokale të këtyre procedurave, si dhe pezullimin e masave ndëshkuese. Këto hapa synojnë mbrojtjen e të drejtave të njeriut, zvogëlimin e ndërprerjeve të menjëhershme dhe krijimin e hapësirës për autoritetet që të zhvillojnë zgjidhje të qëndrueshme.
OJQ CASA u bën thirrje aktorëve ndërkombëtarë, institucioneve përkatëse dhe palëve të interesuara që të shqyrtojnë urgjentisht masat e propozuara dhe të mbështesin përpjekjet për identifikimin e zgjidhjeve të qëndrueshme dhe të drejta për personat e prekur nga zbatimi i këtyre ligjeve. Organizata thekson se vëmendje e veçantë duhet t’u kushtohet individëve me qëndrim afatgjatë de facto në Kosovë. Analiza përfundon se zbatimi i menjëhershëm dhe i plotë i Ligjit për të Huajt dhe Ligjit për Automjetet pa masa tranzitore mbrojtëse mund të minojë këto parime dhe t’i ekspozojë individët e prekur ndaj rreziqeve si kufizimet e qëndrimit, punësimit, lëvizjes dhe qasjes në shërbime bazë. Apeli i CASA-s shoqërohet me një listë të kategorive të identifikuara të personave në rrezik, një analizë të shkurtër juridike dhe masa praktike të përkohshme.
Për më shumë informacion mbi apelin dhe analizën e shkurtër juridike, ju lutemi klikoni KËTU.
