OJQ CASA prezantoi punimin e saj të ri hulumtues, Pyetje të vështira
përpara: Sistemi arsimor i serbëve të Kosovës, më 3 shtator 2026, në
Qendrën Barabar në Prishtinë. Konferenca mblodhi përfaqësues të
shoqërisë civile, komunitetit ndërkombëtar, mediave dhe aktorë të tjerë
të interesuar për një diskutim mbi pozitën aktuale dhe statusin e
mundshëm të ardhshëm të sistemit arsimor që i shërben komunitetit serb
të Kosovës.
Hulumtimi filloi në fillim të vitit 2026, në një periudhë të diskutimeve
gjithnjë e më të mëdha publike rreth integrimit të mundshëm të
institucioneve arsimore serbe në sistemin arsimor të Kosovës. Në vend që
çështja të shqyrtohej vetëm nga perspektiva e një komuniteti, hulumtimi
u konceptua si një analizë krahasuese e pikëpamjeve të serbëve dhe
shqiptarëve të Kosovës, duke identifikuar dallimet në mënyrën se si të
dy komunitetet e perceptojnë këtë çështje, si dhe shqetësimet dhe pikat
e përbashkëta që mund të shërbejnë si bazë për një dialog përmbajtësor.
Gjatë konferencës, autorët dhe kontribuuesit në hulumtim prezantuan
gjetjet nga të dyja pjesët e studimit, duke përfshirë perspektivat e
shqiptarëve të Kosovës mbi integrimin e mundshëm të arsimit në gjuhën
serbe, si dhe pikëpamjet e komunitetit serb të Kosovës mbi sistemin
ekzistues dhe ndryshimet e mundshme të statusit të tij. Gjatë
prezantimit u paraqitën gjithashtu rekomandimet e harmonizuara të CASA
për politika, të zhvilluara përmes ndërthurjes së të dyja perspektivave
dhe identifikimit të çështjeve që çdo zgjidhje e ardhshme institucionale
do të duhej t’i adresonte.
Punimi përfshin analizën e sistemit ekzistues arsimor, legjislacionit
përkatës të Kosovës, marrëveshjeve të arritura në kuadër të Dialogut
Beograd, Prishtinë, si dhe hulumtimin përmes anketës mbi pikëpamjet e
komunitetit serb dhe atij shqiptar të Kosovës. Gjetjet tregojnë se kjo
çështje nuk mund të reduktohet vetëm në një ndryshim formal të statusit
institucional, pasi çdo proces i tillë do të ndikonte drejtpërdrejt në
vazhdimësinë e arsimit, të drejtat e fituara, punësimin, kualifikimet,
financimin dhe funksionimin e një sistemi arsimor tashmë të krijuar dhe
të ndërlidhur.
Bazuar në këto gjetje dhe në perspektivat e të dyja komuniteteve,
rekomandimet bëjnë thirrje që çdo ndryshim i mundshëm të trajtohet si
njohje ligjore dhe institucionale, dhe jo si asimilim, duke garantuar
qartësi ligjore, vazhdimësi të arsimit, përfshirje kuptimplotë të
komunitetit serb të Kosovës dhe arritjen e marrëveshjes përmes dialogut,
në vend të masave të njëanshme.
Hulumtimi dhe prezantimi i tij publik u mbështetën nga Open Society
Foundations Western Balkans, OSF Western Balkans. Puna e CASA në fushën
e politikave dhe hulumtimit mbështetet gjithashtu përmes mbështetjes
institucionale nga programi EJA Kosovo i Fondacionit Kosovar për Shoqëri
Civile, KCSF, i bashkëfinancuar nga Agjencia Zvicerane për Zhvillim dhe
Bashkëpunim, SDC, dhe Suedia.
Punimi i plotë hulumtues, përfshirë gjetjet dhe rekomandimet e
harmonizuara për politika, është në dispozicion KËTU.
